Wszyscy chyba mamy teraz tak wiele powodów do niepokoju, irytacji, złości, gniewu czy innych negatywnych emocji. Przyczyn tych sytuacji nie sposób usunąć w krótkim czasie, a trzeba przecież możliwie sensownie działać w takich trudnych okolicznościach. Negatywne emocje oczywiście komunikują istnienie konkretnych problemów, jednak by je stopniowo rozwiązywać potrzebne jest emocji opanowanie. Dlatego jako temat VII edycji Piotrkowskiego Biennale Sztuki w 2023 roku proponujemy skierowanie uwagi na postawę stoicką.

Jej podstawowe zasady sformułowane zostały już w III wieku p.n.e. w Grecji, kiedy to po latach złotej ery Peryklesa kraj ten znalazł się w trudnej sytuacji. Wtedy to wybitni filozofowie dostrzegli, że skoro ludzie nie mogą w pełni zapanować nad otaczającymi ich okolicznościami, to potrzebne jest wypracowanie ogólniejszej postawy – filozofii życia – umożlwiającej zachowanie minimum spokoju w niespokojnym czasie. Zakorzeniony w polskim języku zwrot „ze stoickim spokojem” akcentuje tylko jeden z elementów tej tak potrzebnej współcześnie postawy.

Nieuleganie emocjom, a w każdym razie ograniczenie ich wpływu na swoje działanie możliwe jest dla każdej osoby, jeśli świadomie zdecyduje się, by racjonalizm stał się jej ważną zasadą postępowania. Rozum jest bowiem według stoików „boskim pierwiastkiem” obecnym w każdej istocie ludzkiej. Ponieważ nie wszyscy korzystają z niego w koniecznym zakresie, warto stoicki racjonalizm wspierać.

Sztuki wizualne mają niewątpliwie szerokie możliwości w unaocznianiu jak wartościowa jest emocjonalna powściągliwość, uważność, racjonalnie ugruntowana cierpliwość i konsekwencja. Wartościowa przy tym zarówno artystycznie, jak i społecznie.Sztuka proponująca zamiast prostego emocjonalnego reagowania postawę namysłu, intelektualnego podążania w głąb wybranych zagadnień (także tych sygnalizowanych przez emocje) jest teraz nam społecznie niewątpliwie potrzebna. Sztuka oparta na zdyscyplinowanym posługiwaniu się artystycznymi środkami jest w stanie ukazać, że zależy jej nie tylko na samej sztuce, ale na rozpoznaniu świata i naszego w nim miejsca. Stoicyzm może być istotną podporą dla takich artystycznych strategii, bowiem proponuje postawę zdecydowanie aktywną, mobilizuje do działania nieegoistycznego i uwzględniającego dobro szerszych kręgów społecznych. Stoicka postawa to śmiałe wezwanie do niełatwego zmagania się z rzeczywistością przesyconą emocjami, dezinformacją i natłokiem nowych wiadomości.

Wartość stoicyzmu doceniana jest szczególnie w trudnych momentach głębokich zmian społecznych wymuszonych niespodziewanymi okolicznościami, czasach dezorientacji i zwątpienia ludzi w możliwość kierowania swoim losem. Dlatego główne elementy postawy stoickiej od wieków obecne są i żywe w kulturze europejskiej. W starożytnym Rzymie wybitnymi jego propagatorami, których pisma czytane są i współcześnie, byli ludzie o tak różnym statusie społecznym jak niewolnik Epiktet i Marek Aureliusz – cesarz rzymski. O stoicyzmie nietrudno dziś znaleźć informacje w Internecie i współcześnie pojawiających się publikacjach książkowych, bo postawa ta była w XX wieku – i jest w obecnym stuleciu – aktualizowana. Nie jest wprawdzie dominująca, lecz warta uwagi. Podkreślić należy, że stoicyzm nie jest rodzajem psychologicznej terapii, lecz ogólniejszą postawą życiową, taką jednak, która łączyć się może z różnymi orientacjami światopoglądowymi.

Mamy nadzieję, że spośród prac nadesłanych na VII Piotrkowskie Biennale Sztuki uda się wybrać ciekawe i inspirujące artystyczne wypowiedzi ukazujące, jak ludzie sztuki pojmują stoicki impuls, co może oferować sztuce i współczesnym ludziom postawa stoicka i jak może być w aktualnej rzeczywistości realizowana. Najlepsze prace wybrane przez jury złożone z profesjonalistów przedstawimy na finalnej wystawie w październiku 2023 roku.

Niebawem podamy bliższe szczegóły całego przedsięwzięcia.

Grzegorz Borkowski
październik 2022 r.

Serdecznie zapraszamy na finisaż wystawy pokonkursowej VI Piotrkowskiego Biennale Sztuki:

29 grudnia 2021 r., godz. 18:00

ODA, ul. Dąbrowskiego 5, Piotrków Trybunalski

Konkurs na najciekawszą relację z wystawy finałowej VI Piotrkowskiego Biennale Sztuki

Ośrodek Działań Artystycznych w Piotrkowie Trybunalskim zaprasza serdecznie do udziału w konkursie na najciekawszą relację ze zwiedzania wystawy finałowej VI Piotrkowskiego Biennale Sztuki. Konkurs adresowany jest do młodzieży i dorosłych. Prace oceniane będą w dwóch kategoriach wiekowych: młodzieżowa: 15-19 lat i open: osoby pełnoletnie.
Autorzy najlepszych recenzji otrzymają nagrody o wartości 150 zł.
Termin składania zgłoszeń upływa 22 grudnia 2021 r.
Rozstrzygnięcie konkursu i rozdanie nagród nastąpi 29 grudnia 2021 r. podczas finisażu wystawy.

Grand Prix

Nagroda Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego w wys. 15 tys. zł

Sebastian Wywiórski, Zaćmienie, interaktywna instalacja intermedialna, 2021.

Instalacja ujawnia niespodziewany potencjał naszego cienia w znaczeniu nie tylko dosłownym, lecz i metaforycznym. Uzmysławia wartość zajrzenia we własny cień, by dostrzec niewidoczną przeszłość, która być może jest stale obecna obok nas. Perfekcyjnie zrealizowany techniczny koncept otwiera szerokie pole dla wielokierunkowych odniesień i interpretacji dotyczących zarówno zagadnień psychologicznych, kulturowych jak i społecznych. 

II Nagroda

Nagroda Marszałka Województwa Łódzkiego w wys. 10 tys. zł

Rafał Urbański, zestaw prac QR Lem XIX, XX, XXI; wideo – 3:27 min., 2015, 3:42 min., 2014, 2:30 min., 2017.

Realizacje wideo Rafała Urbańskiego łącząc ascetycznie wyrafinowaną formę animacji ze współczesną technologią tworzenia i odczytywania kodów oraz humanistyczną refleksją wybitnego pisarza oferują nam oryginalne medium namysłu nad ludzką fascynacją wytworami techniki.  

III Nagroda

Nagroda Ośrodka Działań Artystycznych w wys. 5 tys. zł<

Anna Jędrzejec, Samotność (cz.1) Samotność -/ świerszczyk w klatce / Na ścianie (Basho tł. Cz. Miłosz); cykl 4 prac, druk lentikularny, 4 x 90 cm x 120 cm, 2018.

Subtelna estetyka tego cyklu inspirowanego haiku autorstwa Bashō zdaje się nadawać samotności kuszący wizualnie i mentalnie urok, a jednocześnie wskazuje jednak, że jest to rodzaj uwięzienia (jak w klatce). Prowadzi do rozważenia dwoistej natury samotności i uświadomienia sobie, że poszukiwanie porozumienia z innymi ludźmi nie może pomijać wiedzy o głęboko ambiwalentnym statusie samotności.

Wyróżnienie

Równorzędne wyróżnienie w wys. 2 tys. zł

Xawery Deskur, zestaw prac Jesteś tu? – rozmowa 1, wideo, 8:40 min, 2021, Jesteś tu? – rozmowa 2, wideo, 4 min, 2019.

Rozmowy dwóch całkowicie odmiennych postaci – człowieka i sztucznej inteligencji – w niezwykle przenikliwy i sugestywny sposób uzmysławiają, że właśnie w toku dialogu z innego rodzaju istotą, możemy najpełniej poznać swój własny punkt widzenia, specyfikę naszych przekonań i odczuć.

Wyróżnienie

Równorzędne wyróżnienie w wys. 2 tys. zł

Angelika Fojtuch, The last dances, (dokumentacja performance), 2013.

Zarejestrowany na filmie pokaz spokojnej determinacji performerki budzi autentyczny szacunek dla artystki za jej gotowość na długotrwałe społeczne niezrozumienie jako nieuchronny składnik losu twórczej osoby. Jej postawa może być punktem odniesienia dla wszelkich osób świadomych działania wśród ludzi o często odmiennych zakresach wrażliwości.

Wyróżnienie

Równorzędne wyróżnienie w wys. 2 tys. zł

Arkadiusz Karapuda, zestaw prac Flexible, Intrasigence, Conformity; 3 obrazy o wymiarach 3x170x130cm, 2020.

Zestawienie pojęć bezkompromisowości, elastyczności i konformizmu jest cenną wypowiedzią odnoszącą się do tematu wystawy, wyznacza bowiem swoistego rodzaju spektrum postaw wobec tych realiów społecznych, które trudno zaakceptować, a w ramach których przychodzi nam działać.

Linki

Fundatorzy nagród (2021)

Mecenas (2021)

Patroni (2021)

Skip to content